RSS

Bao giờ Việt Nam mới yêu Twitter?

06 Apr

“Twitter chán lắm anh ạ!” là câu nhận xét phổ biến khi tôi hỏi các bạn Việt Nam về Twitter. “Sao anh cứ thắc mắc về nó?” Lịch sử phát triển của Twitter ở Việt Nam là câu chuyện đầy thắc mắc. Người Việt Nam thắc mắc chưa hiểu tại sao các phóng viên New York Times chọn Twitter để trao đổi, sao cầu thủ Premier League chọn Twitter để xả stress, sao diễn viên Hollywood chọn Twitter để gây stress, sao thương hiệu lớn chọn Twitter để câu khách, sao giới trẻ Ai Cập chọn Twitter để tạo cách mạng, và tại sao “người bình thường” chọn Twitter để làm rất nhiều thứ – mỗi ngày gửi 300 triệu Tweets cho nhau. Còn thế giới thì thắc mắc chưa hiểu tại sao Việt Nam chọn chưa dùng. Tôi không loại trừ khả năng Twitter là món ăn chứa chất gây dị ứng với người dùng Việt Nam. Nhưng tôi vẫn nhớ lời chê dành cho Facebook thời Yahoo 360 còn lên ngôi. Facebook chán. Dân mình thích bài dài, bài sâu, bài blog thật – chứ cái status bé tí của Facebook chẳng ra gì cả. Dân mình đổi theme thường xuyên, dân mình thích màu sắc, dân mình thích font to. Facebook chỉ hợp với Tây thôi, chứ ở đây Facebook sẽ rất khó thành công. Giờ ai cũng biết Facebook hợp với cả Tây cả Ta. Nhưng vẫn còn nhiều người nghi ngờ về Twitter. Họ coi Twitter chỉ là Facebook thiếu màu sắc, là mấy dòng chữ thiếu muối thiếu đường. Là X-1. Có thể họ thử dùng vài lần rồi bước lùi lại trong sự thất vọng. “Chả có gì”, họ nói với bạn bè. “Chẳng hiểu vì sao bọn Tây lại thích!” Vì sao bọn Tây lại thích Nhiều khi không nên có những phát minh hiệu quả quá. Ví Twitter như Facebook thiếu màu không khác gì ví xe máy như xe ô-tô thiếu bánh. Tức là so sánh nhầm. Nên nhớ rằng Twitter đã ra đời sau Facebook, cũng như chiếc xe máy đầu tiên đã ra đời 100 năm sau khi thế giới đã có ô-tô (Cugnot, 1769 vs. Roper, 1867). Lợi thế của xe máy thì tôi không cần giải thích với người Việt, nhưng lợi thế của Twitter thì có lẽ là một vấn đề xứng đáng được đề cập đến. Twitter bình đẳng. Về mặt giao diện, hiển thị và chức năng thì Trang Twitter của Bill Gates và trang Twitter của tôi giống nhau hoàn toàn. Về mặt ngôn ngữ nữa: tôi là Follower của Bill Gates cũng giống như tôi là Follower của em trai tôi. Trái lại, Facebook vốn là mạng xã hội chia cấp, phân biệt Friend với Fan, Page với Profile. Tôi là Friend của em trai tôi nhưng là Fan của Bill Gates; với trang Profile tôi có thể làm nhiều thứ; với trang Fanpage thì Bill có thể làm nhiều thứ khác. Facebook đã sửa “Fan” đã thành “Like” rồi gần đây thành hai lựa chọn: “Like” (áp dụng với Page) và “Subscriber (áp dụng với Profile). Nói cách khác, Facebook đã cố gắng tạo sân chơi bình đẳng hơn. Tuy nhiên “Fan (liker?)”, “Subscriber” và “Friend” vẫn là 3 vị trí khác nhau. Từ trước đến giờ, Twitter vẫn là mạng xã hội bình đẳng và sòng phẳng nhất. Điều đó hấp dẫn những người không thích sự quan tâm của mình bị ép vào một thể loại nhất định, không muốn là Friend của người nọ và là Subscriber của người kia, và là Fan của dịch vụ đó. (Trường hợp tôi và Bill Gates là 2 người xa nhau quá, nhưng trong quan hệ bạn bè và đồng nghiệp thì ranh giới giữa Friend, Fan và Subscriber nhiều khi mong manh lắm!) Vì cách theo dõi dựa trên hành động khách quan (Follow) mà không phải “vị trí” thì Twitter phù hợp với họ hơn. Hạn chế thông tin. Các trang Facebook không thể tắt “Likes” và “Comments”. Điều đó có hai mặt, mỗi mặt một chất. Mặt tích cực là chất sôi động. Mặt tiêu cực là chất xô bồ. Nhiều khi người dùng chỉ muốn chia sẻ status là xong, không có nhu cầu tạo cuộc tranh luận online hoặc đo mức độ “Likeability” của mình vào lúc này. Mặc dù Twitter có cách đánh giá riêng (retweet, favourite) nhưng cách đó kín đáo hơn Facebook nhiều. Đó là vì Twitter coi mỗi post là một tác phẩm độc lập. Nhìn một post trên Facebook thì muốn hay không sẽ nhìn thêm số like, số comment, mấy comment đầu, bức ảnh đính kèm, clip video, nội dung blog, v.v. Đọc post trên Twitter sẽ thấy post trên Twitter. 140 ký tự. Một “Tweet”. Muốn xem các @reply, retweet, v.v. thì phải bấm tiếp, mở thêm – phải chủ động. Twitter không ép người dùng phải biết bất cứ điều gì hơn 140 ký tự đó. Ngoài lợi thế về mặt tâm lý (áp lực chấm điểm ít hơn) thì cách phân chia đó có lợi thế về mặt thiết bị di động. Bản thân tôi không thích dùng iphone app của Facebook – nó chậm, nó nhét quá nhiều thứ trong một không gian nhỏ. Trái lại tôi rất thích dùng ipone app của Twitter – nó thoáng, nó nhanh, nó cho tôi những điều tôi cần và dừng lại tại đó. Thảo luận thoải mái: Sự nhẹ nhàng trên cũng thể hiện ở phần trao đổi. Facebook chọn cách sắp xếp comment theo kiểu blog. Nếu tác giả không tham gia phần comment thì ai cũng biết – ai cũng thấy tác giả vắng mặt. Còn nếu tác giả trả lời “một trong mấy” comment thì ai cũng biết tác giả đã bỏ qua các comment còn lại, trả lời người D mà không trả lời các người A,B,C,E và F. Áp lực này ít có trên Twitter. Các @reply không dính với post như comment dính với post trên Facebook. Thậm chí các @reply không dính với nhau. (Một số client và trang web cho phép sắp xếp @reply theo kiểu blog comment, nhưng người dùng vẫn phải chủ động.) Điều này phải nghiên cứu trên Twitter mới hiểu, nhưng nói một cách ngắn ngọn thì Facebook yêu cầu người comment phải xếp hàng trước cửa nhà tác giả, trong khi Twitter đề nghị họ phải gửi bức thư qua mail. Tác giả có thể trả lời một bức, hai bức, hoặc không bức nào cả, tùy thời gian và quan điểm của người yêu. Dĩ nhiên không phải ai cũng thích kín đáo. Nhiều người thấy cách xử lý của Facebook vui hơn, sôi động hơn. Mỗi người một kiểu. Bản thân tôi cảm thấy rất nhẹ nhàng khi trả lời một @reply trên Twitter nhưng hơi ngại ngùng khi trả lời “một trong mấy” comment trên Facebook, trên cả Page công cộng lẫn Profile riêng. (Nếu trả lời thì phải trả lời hết.) Liên kết thẳng thắn: Facebook nhiều khi là mạng xã hội rất mơ hồ, mọi thứ bị chìm dưới sương mù là tùy chọn và thuật toán. Đa số người nhờ “chú default” xử lý bức tường của mình, nhưng chú đó đồng bóng lắm, có kế hoạch riêng mà không ai hiểu nổi. Thêm vào đó, người dùng có thể yêu cầu chú ấy tập trung vào các update của người nọ và bỏ qua các update của người kia, dẫn đến tình trạng “Viettel” – thuê bao ảo nhiều bằng thuê bao thật. Twitter ít có trường hợp “vừa Follow vừa không Follow”. Follow là Follow, nhận tất cả các update – còn Unfollow là Stop, không nhận update nào hết. Làm thì cả hai làm, dừng thì cả hai dừng, không có trường hợp một người hôn, một người ngủ. Có nghĩa là yếu tố chủ quan ở đây chỉ là thói quen lướt feed của người dùng. Nhiều người thích chất gọn gàng đó. Cuộc sống đủ chuyện phức tạp, chọn theo người A với mức B thì đau đầu lắm. Điều này cũng hấp dẫn các thương hiệu lớn. Có nhiều khảo sát cho thấy người Follow thương hiệu trên Twitter nhiệt tình và chung thủy hơn người Like thương hiệu đó trên Facebook. Cách lý giải thì đơn giản: việc Follow một brand trên Twitter là một sự quyết định, trong khi việc Like một brand trên Facebook nhiều khi là trò vui. Chơi cùng báo chí: Các báo online lớn của thế giới như BBC, New York Times hay cho phép phóng viên post nick Twitter cạnh bài viết của mình (mà chỉ nick Twitter thôi). Các phóng viên ấy, khi viết bài hay trích Tweet của người liên quan (mà chỉ Tweet thôi). Đó là vì hệ thống tương tác của Twitter là tốt nhất, vì rất nhiều lý trên bàn phim dưới màn hình. Nhưng trường hợp này thì lý do không quan trọng bằng thực tế. Thực tế là báo chí thế giới đã ưa chuộng Twitter rồi, cả về việc phát tin ra lẫn việc thu tin vào. Báo chí Việt Nam vẫn “mù” Twitter lắm. Người nổi tiếng càng mù hơn, dẫn vào tình trạng “công ty xây bể bơi” và “dân chưa biết bơi”– một đang chờ hai, hai đang chờ một, cả hai đều mất cơ hội giải trí và làm ăn. Nếu một số người nổi tiếng bắt đầu dùng Twitter (dùng thật và dùng tốt) thì các anh chị phóng viên sẽ để ý ngay và trích Tweet hay, không khác gì các anh chị phóng viên bên các nước phương Tây. Báo chí càng mê, độc giả càng muốn thử – và càng thử càng hiểu vì sao Twitter là không gian viral hàng đầu của thế giới. Sắp rồi? Còn rất lâu nữa? Sẽ không bao giờ có? An ủi chút Twitter còn có nhiều lợi thế khác nữa, nhưng bài này không còn chỗ để giải thích. Với đoạn cuối, tôi muốn an ủi Facebook một chút. Facebook number one. Tôi dùng, tôi thích. Đưa Twitter lên không đồng nghĩ với việc hạ Facebook xuống – việc phân tích khuyết điểm của Facebook cũng chỉ là để làm rõ ưu điểm của Twitter một cách tiết kiệm thời gian. Hai mạng xã hội không cạnh tranh với nhau. Xe ô-tô và xe máy, đơn giản thế thôi. Tôi thích đi ô-tô. Nhưng tôi cũng rất thích đi xe máy. Joe @mrdautay

 
Để lại bình luận

Posted by on Tháng Tư 6, 2012 in Uncategorized

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: